دولت ها کاهش نرخ ارز را دوست دارند ولی خطا می کنند

دولت ها کاهش نرخ ارز را دوست دارند ولی خطا می کنند

دولت ها کاهش نرخ ارز را دوست دارند ولی خطا می کنند

ماههای پایانی عمر دولت اســت و قرار اســت برخــی ضعف ها به گونه ای رفع و رجوع شود تا شاید دولت با یــک کارنامه قابل قبول تر پاستور را ترک کند.

ظرف ســال های گذشته اگرچه بســیاری از کارشناســان و فعالان اقتصادی نسبت به برخی رفتارهای تجربه شــده دولت تذکرات جدی دادنــد؛ اما گوش شــنوایی وجود نداشت و گویا دولت هم فقط به گذشــت زمان فکر می کــرد و قرار بــر اصلاح نداشــت. نمونه آن هم اجرای سیاست های غلطی بود که طی سالهای متوالی در مورد فشرده نگهداشــتن فنــر نرخ ارز داشــت و هیچگاه علیرغم شــعارهایی که داده شــد، اجازه اجرای سیاســت شناور مدیریت شــده در بازار ارز داده نشد.

حال هم کــه در ماههای پایانی کار رســمی دولت قــرار داریم و تجربه چندین و چندساله ماههای پایانی دولت حکایت از آن دارد که به طور طبیعی دولتمردان و شخص رئیس جمهــور تمایــل فراوانی به نشــان دادن آمار و ارقام اقتصادی با چهره ای اتوکشیده دارند و اینجا اســت که مهمترین عاملی که مردم از آن ســر درآورده و بــا مفهوم آن بیشــتر مأنوس هستند، نرخ ارز می شــود تا ملاکی برای قضاوت آنها قرار گیرد.

واقعیــت آن اســت کــه دولتهــا همــواره تابویی به نــام نــرخ ارز را برای خود ساخته و به صورت تصنعی هم که شــده تمایــل دارند نــرخ آن را پایین نگه دارند تا بلکه به مــردم بگویند که مدیریــت اقتصــادی خوبی دارند و عملکرد مناسبی را رقم زده اند؛ غافل از اینکه نه نرخ ارز پایین لزوما می تواند تــوان اقتصــادی و قدرت خریــد مردم را بالا ببــرد و نه نرخ ارز بالا می تواند شاخصی مناسب برای عدم تقویت پول ملی باشــد؛ به این معنا که وقتی که نرخ ارز به صورت تصنعی پایین می آید، حتما این فنر فشــرده ارزی را مســتعد جهــش بلندتری نمــوده و فضا را برای شــکل گیری تورم های بسیار بالا فراهم می کند و نه تنها مردم از کاهش نرخ ارز نفع نمی برند، بلکه به فاصلــه زمانی کوتاهی، شــاهد رشد شــدیدتری نرخ ارز خواهند بود.

نرخ تعادلی ارز متأثر از سه عامل بازار پول محصول و بازار سرمایه

علی مروی، عضو هیأت علمی دانشــگاه عالمــه طباطبایــی در ایــن رابطه می گوید: نــرخ تعادلی بلندمــدت دلار یا هر ارز خارجی، متأثــر از عوامل خاصی اســت؛ به ایــن معنا که نرخ تعادلی بلندمدت ارز متأثر از سه بازار پول، محصول و سرمایه کشور است و باید توجه داشت که بازار پول به معنای تورم است و نمی توان شــکاف تورمی بالا با دنیا داشــت و انتظار نداشته

باشیم که نرخ ارز به صورت طبیعی رشد پیدا نکند.

وی افزود: زمانی که تورم ایران از تورم آمریکا بالاتر و تورم ریال از دلار بالاتر اســت، طبیعی است کــه این امــر، یک نیــروی طبیعی ایجاد خواهد کــرد که نرخ دلار را به ســمت بالا هدایت کرده و ریال را نسبت به دلار تضعیف می کند.

بــه گفتــه ایــن اقتصــاددان، شــکاف بهــره وری مرتبط بــا اثر بازار محصول اســت؛ یعنی اگر از بهره وری دنیا عقــب بیفتیم، توان صادراتی کمتری خواهیم داشــت و اقتصــاد کشــور واردات محور خواهد شــد که این موضــوع، بر روی بازار ارز فشــار وارد خواهد آورد و نرخ دلار را به ســمت بالا هدایــت می کند؛ ضمــن اینکه در حوزه بازار سرمایه نیز، باید به این نکته اشــاره کرده نرخ سود بانکی نیــز در این میان بی تأثیر نیســت؛به این معنا که نرخ ســود حقیقی، نرخ ســود منهای تورم اســت؛ در حالی که نمی شود نرخ سود حقیقی منفی داشــته و انتظار داشــت که ســرمایه جذب داخل شود و البته بقیه هزینه های مرتبط با سرمایه که در بازار ســرمایه به منابع اصابت می کنــد را هــم نمی تــوان نادیده گرفت.

مروی با بیان اینکه در هر ســه بازار شــکاف عمیقی با دنیا داریم، گفت: طبیعی اســت که این موارد مثل نیروهای ســه گانــه طبیعی در اقتصــاد عمل کرده و ســعی دارند که نــرخ ارز را افزایش دهند؛ پس با این اوصاف، دولت گاهی منابع خارج از منابع طبیعی اقتصاد ندارد تا نرخ ارز را پایین نگاه دارد و این سرآغازی برای شکل گیری مشکل در بازار ارز است.

دولتها کاهش نرخ ارز را دوست دارند، اما خطا می کنند

ایــن اقتصاددان بــا بیان اینکــه دولتهــا کاهش نرخ ارز را دوست دارند و مردم هم بــرای ارزیابی عملکرد دولتها از این فاکتور استفاده می کنند؛ خاطرنشان کرد: به همین دلیل اســت که دولتها با هر ابــزاری نــرخ ارز را پایین نــگاه می دارنــد و بر همین اساس، دولتها همواره در دوره اول خود، نرخ ارز خود را ثابت نگاه داشته اند؛ ولی ســه بازار دیگر فشــار مضاعفی به ســمت افزایش قیمــت ارز وارد می آورند و این امر، فنر فشرده روی ارز ایجاد می نمایــد کــه در دوره دوم دولتها کــه ذخایر ارزی دولت کفاف غلبه بر این فشــار را نمی دهد، ســبب می شــود که فنر فشــرده ارزی باز شده و کشــور دچار بحران ارزی گردد.

 

بالا